Marc Roovers – Het is een jaarlijkse traditie, de Internationale Sherry Week, die dit jaar gevierd wordt van 7 tot 13 november. Al voor het negende jaar op rij organiseert de Consejo Regulador (de raad van toezicht van de D.O. Vinos de Jerez) een week vol evenementen en gelegenheden om de wijnen van Jerez in de kijker te zetten. Sherryliefhebbers worden getrakteerd op Sherry Wine-proeverijen en menu’s, creatieve cocktails, en masterclasses.


Ondanks een groeiende belangstelling de laatste jaren, blijven de wijnen van Jerez-Xérès-Sherry en Manzanilla-Sanlúcar de Barrameda een beetje onder de radar. Reden daarvoor is misschien de veelheid aan smaakpatronen die de wijnen vertonen. Wat op zich natuurlijk ook een geweldige meerwaarde is.
Wie zich graag wat wil verdiepen in de streek, de productie en de verschillende types van wijn wordt op een voortreffelijke manier geholpen op de website van Sherry.wine, waar je een volledige (en gratis) online cursus vindt die alle aspecten van “Wines of PDO Jerez” belicht. https://www.sherry.wine/professionals/sherry-education
Je kan er ook erg informatieve presentaties vinden over de wijnbouw, de historische achtergrond, de herkomstbenaming, het productieproces en de diversiteit van de sherrywijnen. Erg aan te bevelen!

Een lange geschiedenis

Latijnse versie van Al-Idrisikaart (1154) hier weergegeven: de stad van Seris (Jerez-, de naam waaruit ‘Sherry’ voortkomt – bron: sherry.wine

De zuid-Spaanse regio is erg traditioneel en kan terugblikken op een lange historische traditie van wijn maken. Gedurende meer dan 3000 jaar hebben verschillende historische omstandigheden de identiteit van deze wijn gevormd. De Feniciërs brachten in 1100 voor Christus wijnstokken naar Xera, wat nu de stad Jerez is. In 711 gaven de Moren de naam Sherish aan het gebied. Ondanks het feit dat de Koran het consumeren van alcoholische dranken verbiedt, bleef Jerez gedurende de Moorse periode een belangrijk wijnproductiecentrum.

In de twaalfde eeuw stelde Henry I van Engeland een ruildeal voor aan de inwoners van Jerez: Engelse wol in ruil voor Sherish wijn. De wijngaarden van Jerez werden op die manier een bron van rijkdom voor het koninkrijk, zodanig zelfs dat Enrique III van Castilië in een koninklijke verordening in 1402 verbood dat ook maar één wijnstok gerooid werd.

Door de stijgende vraag naar sherrywijnen van Engelse, Franse en Vlaamse handelaars en de daarmee gepaard gaande vervalsingen stemde het stadsbestuur op 12 augustus 1483 de verordeningen van de Gilde van de Rozijnen en de Wijnoogst van Jerez. Dit is het eerste reglement van een beschermde oorsprongsbenaming: de verordeningen regelden de details van de wijnoogst, de kenmerken van de vaten en tonnen, het systeem van rijping en de handelsgebruiken.

In de eeuwen hierna bleef de populariteit van wijnen uit Jerez groeien. Afzetmarkten als Amerika en India kwamen erbij. Het probleem van de vervalsingen of surrogaten bleef onverminderd voortduren. De Britten, die steeds de drijvende kracht geweest zijn voor de expansie van sherrywijnen in de wereld, gaven niet alleen de smaak voor sherry door aan de inwoners van hun talrijke koloniën, maar begonnen daar waar het klimaat zich leende voor wijnbouw wijnen te produceren die in zekere mate leken op authentieke sherry. Ze werden “Australian Sherry”, “South African Sherry” of “Canadian Sherry” genoemd.

Het is dus ook niet vreemd dat in 1933, toen de eerste Spaanse Wijnwetgeving gepubliceerd werd, het bestaan van Sherry reeds als eerste Spaanse Beschermde Oorsprongsbenaming bevatte. “Jerez-Xérès-Sherry” en “Manzanilla-Sanlúcar de Barrameda” gelden sindsdien als oudste oorsprongsbenamingen (D.O.) in Spanje.

Nieuwe regelgeving voor de D.O. Jerez-Xérès-Sherry

Ondanks de traditie zijn er recent wijzigingen in de wetgeving doorgevoerd, die door kenners ‘historisch’ worden genoemd. Onrechtstreekse aanleiding hiertoe was het “Fino vs Manzanilla-conflict” in 2020, dat eigenlijk een strijd was tussen de regio’s rond Jerez en die rond Sanlúcar en die meerdere jaren duurde. Er waren discussies over de technische verschillen tussen Fino en Manzanilla, de productie van Fino de Sanlúcar, de vertegenwoordiging van Manzanilla binnen de instituten van de oorsprongsbenaming en andere zaken.

Door de jaren heen leidden talrijke debatten en confrontaties zelfs tot het dreigement dat Sanlúcar de huidige D.O. structuur zou opblazen en een geheel aparte Consejo Regulador zou oprichten.
De confrontaties eindigden in mei 2021 toen een overeenkomst werd ondertekend, waardoor de problemen die een aanpassing van de regelgeving voor sherrywijnen in de weg stonden werden opgeheven. Deze overeenkomst werd afgerond en gevalideerd in augustus 2021 en trad officieel in werking op 10 oktober 2022. Het is nog maar de zesde keer in zijn 86-jarige geschiedenis dat de fundamentele regels van de denominatie worden gewijzigd.

De belangrijkste wijzigingen op een rijtje:

Een enkele productie- en rijpingszone:
Momenteel liggen de wijngaarden en pershuizen van de D.O. Jerez-Xérès-Sherry verspreid over negen gemeenten. Binnen de grenzen van deze productiezone kunnen jonge basiswijnen worden geproduceerd, maar de rijping van sherrywijnen is beperkt tot de zogenaamde sherrydriehoek, met de drie steden Jerez de la Frontera, Sanlúcar de Barrameda en El Puerto de Santa María.

Dankzij de nieuwe regelgeving kunnen sherrywijnen overal in de voormalige productiezone worden gerijpt. Bodega’s in Trebujena, Chipiona, Chiclana, Rota, Puerto Real en Lebrija kunnen hun wijnen nu op de markt brengen met het zegel van de oorsprongsbenaming (mits ze natuurlijk voldoen aan alle andere voorschriften). Dit is een behoorlijk historische verandering omdat het een einde maakt aan een van de meest symbolische elementen van sherry, de beroemde sherrydriehoek.

De ‘sherrydriehoek’ – bron: sherrynotes.com

Onversterkte sherrywijnen
Een andere historische wijziging in de regelgeving is de toelating van onversterkte wijnen binnen de categorieën Fino en Manzanilla. Deze evolutie was al lang aan de gang en was in feite de aanleiding tot dit hele pakket aan veranderingen in de wetgeving. De wetgever stelt wel dat het nog steeds nodig om de minimale 15% alc. te bereiken, zij het zonder toegevoegde alcohol. Ook de minimum rijping van 2 jaar en alle andere eisen worden gehandhaafd.

– Fino de Sanlúcar
Een Fino de Sanlúcar is een biologisch gerijpte wijn met een volle body die Fino wordt genoemd (op basis van zijn kenmerken), terwijl hij wordt geproduceerd in Sanlúcar, waar hij logischerwijs Manzanilla zou moeten heten. Het was de Europese Commissie die een vinger legde op deze inconsistentie: als men beweert dat Manzanilla uniek is voor Sanlúcar, hoe kun je dan de naam Fino ook gebruiken voor een wijn die op dezelfde plaats wordt gemaakt, met dezelfde technische specificaties? De nieuwe overeenkomst bepaalt dat Fino alleen uit Jerez of El Puerto mag komen, terwijl biologische wijnen die in Sanlúcar worden geproduceerd alleen Manzanilla mogen heten. Er is een overgangsperiode van 10 jaar ingesteld om de naam en de bestaande voorraden geleidelijk af te schaffen, maar daarna zullen alle biologisch gerijpte wijnen van Sanlúcar worden gereguleerd door de D.O. Manzanilla de Sanlúcar alleen.

Manzanillacommissie en Wijngaardcommissie:
Nog belangrijk is dat de Consejo Regulador ermee ingestemd heeft om een specifieke Manzanillacommissie in het leven te roepen die meer competentie en onafhankelijkheid zal hebben bij het tot stand brengen van een eigen regelgeving, en voorziet een budget voor het promoten van het unieke karakter van Manzanilla. Er zal ook een speciale Wijngaardcommissie worden opgericht, die verantwoordelijk zal zijn voor het bestuderen en voorstellen van een nieuw productiebeleid. Een van de ideeën is om weer oude druivenrassen toe te laten die vroeger veel voorkwamen, maar grotendeels verloren gingen na de phylloxera-plaag.

De nieuwe tekst omvat ook de creatie van een nieuwe categorie Jerez Superior, voor wijnen die worden geproduceerd in wijngaarden van hoge kwaliteit.
De Consejo Regulador zal een lijst publiceren van de wijngaarden die aan de eisen voldoen. Verwacht dat dit Macharnudo, Balbaína, Carrascal, Miraflores en andere bekende pagos zullen zijn. Tegelijkertijd publiceerde de Consejo een officiële lijst van alle pagos in de sherryregio (https://www.sherry.wine/sherry-wine/pagos).

Manzanilla Pasada en Fino Antiguo
In de nieuwe regelgeving worden twee wijncategorieën gecreëerd: Manzanilla Pasada en Fino Antiguo. Beide worden nu gereguleerd door een minimumleeftijd van 7 jaar.

Tabanco’s, despacho’s en bulkverkoop
De verkoop van wijnen in bulk of speciale verpakkingen. Er is een lange traditie om wijnen rechtstreeks uit het vat te verkopen, hetzij in bodegawinkels (de zogenaamde despachos) of in tavernes, hotels en tabanco’s. Je kunt gewoon binnenlopen met een plastic container van vijf liter en ze vullen met de wijn van je keuze, tegen een zeer lage prijs, zonder etiket of officiële informatie. Nu is men het erover eens geraakt dat er een specifieke regelgeving moet komen voor dit soort traditionele en zeer lokale ketens en dat ze uit de grijze zone gehaald moeten worden. Bij de bodega’s zullen consumenten PET-containers van twee en vijf liter kunnen kopen. In principe betekent dit dat de Bag in Box container (al heel lang een punt van discussie) in de regio officieel verboden wordt.

Gelukkig kunnen we ook genieten van de unieke smaken van een mooi glas sherry zonder al deze details te moeten kennen. Feit is dat de regio in beweging is, dat er veelbelovende en vooruitstrevende producenten aan de kar trekken en tegelijk aan de boom schudden om de regio aantrekkelijker te maken voor het brede publiek.

Bronnen: sherrynotes.com en sherry.wine

Tekst: Marc Roovers marc-roovers